نوشته‌ها

یادداشت: ۱ خرداد، روز بهره‌وری و بهینه‌سازی مصرف؛ کارنامه‌ی ما تا به امروز چگونه بوده است؟

طبق تقویم، یکم خردادماه روز بهره‌وری و بهینه­‌سازی مصرف نام­‌گذاری شده است. اگر با این عنوان گشتی در اخبار روز گذشته زده باشید، کمتر مطلب جدیدی را مرتبط با این عنوان می­‌یابید. عنوانی که تاکنون از آن غافل بوده‌­ایم و کارهای زیادی برای انجام دادن دارد. به همین منظور نگاهی به برخی آمارهای کشورمان در زمینه­‌ی بهره­‌وری و بازده می­‌اندازیم:

  • رتبه ایران در زیربخش عوامل افزایش بازده در شاخص کلی جهانی رقابت (GCI: 2014-2015): ۹۸اُمین از میان ۱۴۴ کشور
  • رتبه ایران از لحاظ ارزش افزوده محصولات کشاورزی به ازای هر کارگر (سال ۲۰۱۶): ۷۲اُمین از ۱۵۵ کشور
  • رتبه ایران از لحاظ مصرف انرژی به ازای هر هزار دلار GDP: رتبه ۲۳اُمین کشور پرمصرف دنیا از میان ۱۲۷ کشور
  • رتبه ایران از لحاظ میزان سهم انرژی­‌های پاک در تأمین انرژی: ۹۴اُمین از میان ۱۳۳ کشور
  • راندمان آب مصرفی در بخش کشاورزی ایران: حدود %۳۳
  • میانگین اتلاف آب در شبکه­‌ی آبرسانی شهری ایران: حدود %۲۹
  • میزان کار مفید روزانه در بخش دولتی ایران: ۲۲ دقیقه

به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین (سال ۱۳۹۶) و طبق نظر کارشناسان، “آسیب شناسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد بحث وابستگی اقتصاد ایران به فروش نفت، گاز و مواد اولیه یکی از اصلی‌ترین دلایل افت بهره‌­وری به شمار می‌رود؛ به گونه‌ای که باعث شکل‌گیری اقتصاد نفتی به همراه بزرگ شدن دولت و در نتیجه تضعیف بخش خصوصی در کشور شده، از همین رو در بهترین حالت شاهد شکل‌گیری سهم ۲۵ درصدی بخش خصوصی در اقتصاد هستیم.

وجود پروژه‌های متعدد نیمه تمام در کشور به عنوان یکی از مصادیق هدر رفت سرمایه به حساب می‌آید که با تجمیع آنها سرمایه کلانی برای تکمیل نیازمند است و با طولانی شدن مدت زمان ساخت آنها توجیه اقتصادی برای تکمیلشان از بین می رود و باعث شکل گیری ظرفیت خالی و بلا استفاده در کشور می‌شود که وجود ظرفیت‌های بالقوه که بالفعل نشده اند به معنای ضعف در زیرساخت‌ها به حساب می‌آید.

اتلاف انرژی از دیگر عوامل تأثیر گذار بر بحث کاهش بهره‌وری در کشور است، بنا بر آمار موجود سرانه مصرف انرژی در ایران بیش از ۱۰ برابر مصرف سرانه انرژی در جهان است که این امر با توجه به اینکه یکی از محل‌های درآمدی کشور به حساب می‌آید بر روی میزان صادرات تاثیر گذار است. ضعف در دانش، فناوری و استفاده از فناوری قدیمی و روش‌های ناکارآمد موضوع دیگری است که از نظرها مغفول مانده ولی سهم بالایی در شکل‌گیری بهره‌وری دارد.

آمار بالا وضع هشداردهنده­‌ی بهره­‌وری و مصرف را در ایران نشان می­دهد. کاش حداقل به مناسبت این روز بخشی از طرح‌­های نیمه­‌تمام گذشته به پایان می­‌رسید یا طرح جدیدی با زمان­‌بندی مشخص در جهت بهبود بهره­‌وری و بهینه­‌سازی مصرف آغاز می­‌شد. با این حال اگر در بخش­‌هایی از جامعه و سیستم اداری قدم خاصی برداشته نمی­‌شود، می­‌توانیم از خودمان شروع کنیم. می­‌توانیم بازده مصرف انرژی و آب در محیط کار یا منزل مسکونی خود را با روش­‌های ساده افزایش دهیم. اگر این­کار هزینه‌­بر است لااقل میزان کار مفید روزانه­‌ی خود را بیش­تر کنیم تا قدری از آمار تأسف­‌بار بالا فاصله بگیریم؛ امری که کشور و ادارات ما بشدت بدان نیاز دارد.

نامگذاری یک روز در تقویم و ادامه­‌دادن روند گذشته ساده‌­ترین کار است که هیچ مشکلی را حل نخواهد کرد. برگ امروز تقویم نیز ورق می­‌خورد و ما همچنان در وضعیت روزهای گذشته هستیم./

تهیه کننده: امیرحسین عبدالرضایی

نخستین هم انديشی سياست گذاران منابع آب با عنوان “بهره وری و حكمرانی پايدار منابع آب”

هم‌اندیشی سیاستگذاران منابع آب با عنوان “بهره‌وری و حکمرانی پایدار منابع آب” ۲۵ دی ماه سال ۱۳۹۳ توسط دانشگاه صنعتی امیرکبیر در مرکز همایش‌های وزارت نیرو برگزار شد.

همشهری آنلاین:

رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور گفت: باید خشکسالی را به رسمیت بشناسیم و آن را از لیست ستادهای بحران و حوادث غیرمترقبه خارج کنیم. به گزارش ایرنا، معصومه ابتکار در نخستین هم‌اندیشی سیاست‌گذاران منابع آب که با عنوان بهره‌وری و حکمرانی پایدار منابع آب در سالن همایش‌های وزارت نیرو برگزار شد، افزود: پیش‌بینی مراکز علمی جهانی حاکی از ادامه خشکسالی و کم‌آبی در مناطق مختلف جهان به ویژه خاورمیانه است. وی با بیان این که پدیده خشکسالی را باید به عنوان یک واقعیت در تمامی برنامه‌های کلان و راهبردی کشور مد نظر قرار دهیم، اظهار کرد این وضعیت برای کشورهایی که به فکر حکمرانی خوب و نقش اساسی در آینده توسعه و محیط زیست کشور خود هستند، یک هشدار بزرگ است. اقتصاد کم کربن در دست تدوین است. وی گرمایش زمین را هشداری دیگر دانست و گفت: پیش‌بینی می‌شود دمای عمومی جهانی به میزان یک درجه افزایش یابد و در این زمینه تمامی کشورها ملزم به ارایه راهبردهایی برای کاهش گازهای گلخانه‌ای شده‌اند و در کشور ما نیز برای این هدف، اقتصاد کم کربن در دست تدوین است. ابتکار با تاکید بر لزوم تدوین و اجرایی شدن راه‌حل‌های مقابله با آثار گرمایش زمین، افزود: ما در مبانی علمی و سیاست‌های اجرایی و راهبردی کم‌تر به این موضوع پرداخته‌ایم در حالی که یکی از اصول مدیریت راهبردی تعریف چشم‌انداز و برنامه‌ریزی برای آینده است. وی با بیان این که باید زمینه برای مردم طوری آماده شود که نگران آینده نباشند، تصریح کرد: در دولت یازدهم این نگاه وجود دارد که در عین رسیدگی به بحران‌های آنی، از نگاه راهبردی به سوی آینده نمی‌توانیم غافل شویم.

ابتکار با اشاره به وجود بحران آب در بخش وسیعی از کشور، گفت: مقابله با بحران آب در کشور نیاز به چرخش نگرش در مدیریت مصرف آب دارد و برگزاری چنین همایش‌هایی به این انقلاب فکری و تدوین سیاست‌های اجرایی کمک خواهد کرد. وی از تدوین لایحه تالاب‌ها در دولت یازدهم خبر داد و گفت: خوشبختانه هیات وزیران افزون بر نگاه نقادانه به حوصه آب و محیط زیست، حمایت‌های ویژه‌ای را نیز از این بخش‌ها داشته و با تدوین لایحه تالاب‌ها، در تلاش است با تعدیل و اصلاح سیاست اجرای طرح‌های یک سویه انتقال آب، به حفظ تالاب‌ها کمک کند. وی حق‌آبه طبیعت را امکان انجام خدمات طبیعی برای تامین منابع آب برای بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب تعریف کرد و افزود: باید این حق‌آبه به صورت پایدار در نظر گرفته شود تا طبیعت قادر به ادامه خدمات خود باشد. معاون رییس جمهوری با تاکید بر لزوم حفاظت از تالاب‌های کشور، گفت: با نگاه مثبت دولت در سال آینده ردیف اعتباری مناسبی برای تالاب‌های هامون، بختگان، پریشان و به ویژه دریاچه ارومیه اختصاص یافته که این موضوع نشان‌دهنده نگاه ویژه دولت به موضوع آب و محیط زیست است. ابتکار با تاکید بر این که باید تحول نگاه در بخش آب را به تمامی سطوح اقتصادی و تصمیم‌گیری کشور منتقل کنیم، گفت: باید ابتدا از مبانی علمی آغاز کنیم و در سیاست‌ها و برنامه‌ها این تحول نگاه را داشته باشیم؛ چرا که این موضوع یک چرخه به هم پیوسته است. وی ارزیابی زیست محیطی را راهکار اصلی برای سازگاری توسعه با محیط زیست برشمرد و ادامه داد: این لایحه در دستور کار دولت قرار دارد و کلیات آن نیز تصویب شده است. نخستین همایش هم‌اندیشی ملی سیاست‌گذاران منابع آب با عنوان “بهره‌وری و حکمرانی پایدار منابع آب” امروز (پنج شنبه) با حضور حمید چیت‌چیان وزیر نیرو، حسام‌الدین آشنا مشاور فرهنگی رییس جمهوری، معصومه ابتکار رییس سازمان حفاظت محیط زیست، محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی، مرتضی شهیدزاده مدیرعامل بانک کشاورزی و سید احمد معتمدی رییس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در مرکز همایش‌های وزارت نیرو برگزار شد. این همایش با هدف هم‌اندیشی جهت رفع بحران آب به منظور شناسایی چالش‌های موجود در حوزه منابع آبی کشور و ارایه راهکارهایی عملی جهت استفاده در برنامه ششم توسعه و با حمایت مرکز تحقیقات مهندسی صنایع و بهره‌‌وری و دفتر توسعه پایدار دانشگاه صنعتی امیرکبیر با همکاری و حمایت وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری تهران، بانک کشاورزی و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و ایران ترتیب یافته است. مدیریت منابع آب، جنبه‌های اقتصادی آب، جنبه‌‏های اجتماعی آب، جنبه‌های زیست محیطی آب، جنبه‌های نهادی، حقوقی و ساختاری آب و جنبه‏‌های فرهنگ‏‌رسانی، آموزش و اطلاع‌رسانی محورهای اصلی برگزاری این هم‌اندیشی است.

فایل ضمیمه: Water Governance Meeting_0