نوشته‌ها

گزارش تحلیلی(۲): چگونه به سمت شهرهای سالم تر و پایدارتر حرکت کنیم؟

اصولی برای طراحی و ساخت شهرهایی بهتر و پایدارتر

در حال حاضر و درست در زمانی که در تلاش برای حل مساله تغییرات آب و هوایی هستیم، شهرها نیز در حال گسترش هستند، چرا که در آینده نزدیک، جمعیت شهرنشینی به حدود ۳ میلیارد نفر خواهد رسید که این مساله باعث دو برابر شدن محیط های شهری می­شود. به همین دلیل اگر این گسترش به درستی کنترل نشود، هیچ یک از اقدامات و راه حل های کنترل تغییرات آب و هوایی کمکی به انسان ها نخواهد کرد. از این رو، یک الگوی مناسب برنامه­ ریزی شهری نیاز است تا در راستای اقدامات و راه حل های ارائه شده برای مساله تغییرات آب و هوایی باشد.

یکی از الگوهای اشتباه مربوط به برنامه ریزی شهری، پراکندگی و گسترش فضایی شهرها است. این الگو دارای اشکالات و ضررهای زیادی است که باید مورد توجه قرار بگیرند و در ادامه برخی از این اشکالات و جنبه های منفی این الگو معرفی و بحث خواهند شد.

 مشخصه و اشکال اصلی این الگو، منزوی کردن زندگی مردم در محیط­ های شهری است. این الگوی گسترش، مردم را به بخش های مختلفی تقسیم کرده و آنها را از طبیعت جدا می کند و این مساله باعث می شود تا تعامل مختلف بین بخش­های گوناگون از بین رفته و دیگر شهرها آن مکان مناسب برای شکوفایی و پیشرفت مردم نباشند.

  مشکل دیگر این الگو، افزایش استفاده از زمین ها و مناطق اطراف شهرها است که یکی از دغدغه های اصلی فعالان محیط زیست است. نابودی طبیعت و پوشش گیاهی می تواند اثرات منفی و مخربی بر روی وضعیت آلودگی هوا و تنوع زیستی منطقه داشته باشد.

یکی دیگر اشکالات الگوی توسعه فضای شهری افزایش فواصلی است که مردم ناچار به پیمودن آنها هستند (محل کار، خرید، تحصیل و …) و افزایش میزان رانندگی و استفاده از خودرو را در پی خواهد داشت. این مساله باعث بسساری از مشکلات دیگر خواهد شد که به صورت زنجیروار با هم در ارتباط هستند. برای نمونه یکی از این مشکلات، افزایش میزان آلودگی هوا است که خود ارتباط مستقیم با مساله گرمایش جهانی دارد. همچنین، این افزایش در میزان رانندگی هزینه بیشتری را برای شهروندانی که مجبور به پیمودن فواصل زیاد برای رسیدن به مقاصد خود هستند در پی خواهد داشت. علاوه بر آن، استفاده بیشتر مردم از وسایل نقلیه مختلف باعث می شود تا آنها فرصت کمتری برای پیاده روی داشته باشند. پیاده روی از جمله فعالیت هایی است که باعث بهبود شرایط سلامتی مردم و هم چنین بهبود وضعیت فیزیکی و حتی روانی آنها می شود.

مشکلات و مسایل اشاره شده در بالا تنها نمونه هایی از مواردی است که الگوی توسعه فضای شهری در پی خواهد داشت؛ از این رو ضروری است تا راه حل مناسبی به عنوان جایگزین برای این الگو برنامه ریزی و تعیین شود. برای این منظور ۷ اصل کلی توسط متخخصین حوزه برنامه ریزی شهری پیشنهاد شده است. این موارد عبارتند از:

  1. حفظ و نگهداری زیست بوم، طبیعت طبیعی و میراث فرهنگی شهرها
  2. ایجاد محله هایی با محیط ها، کارکردها و کاربری های مختلف و چندگانه
  3. طراحی خیابان ها و محله ها به شکلی که امکان رفت و آمد به صورت پیاده به راحتی امکان پذیر باشد و نیازی به استفاده از خودرو نباشد.
  4. اولویت قرار دادن شبکه راه های مناسب برای دوچرخه سواری
  5. افزایش تراکم شبکه راه ها و کاهش اندازه و ابعاد بلوک های ساختمانی
  6. توسعه با کیفیت شبکه حمل و نقل عمومی
  7. تنظیم تراکم جمعیت و استفاده بهینه از ظرفیت حمل و نقل به صورت ترکیبی (یعنی به صورت بهینه از روش های مختلف حمل و نقل و جا به جایی استفاده شود.)

به عنوان نکته نهایی، باید توجه داشت که اکثر مشکلات شهری از عادت ها و رویکردهای اشتباه خودمان نشات می گیرد و شرایط شهرها نمودی از نحوه و مدل زندگی خودمان هستند. در نتیجه، روش زندگی ما تاثیر مستقیم بر محیط های زندگیمان در شهر خواهند داشت.

این مقاله الهام گرفته و نوشته شده بر اساس سخنرانی “پیتر کالتروپ” در رویداد TED است که در آپریل ۲۰۱۷ ارائه شده است. لینک این سخنرانی در قسمت زیر ارائه شده است.

لینک سخنرانی:

https://www.ted.com/talks/peter_calthorpe_7_principles_for_building_better_cities

تهیه کننده: ایمان درّی

گزارش تحلیلی(۱): چگونه به سمت شهرهای سالم تر و پایدارتر حرکت کنیم؟

گزارش: چگونه به سمت شهرهای سالم تر و پایدارتر حرکت کنیم؟

در دهه ­های گذشته، شهرها توجه بیشتری را نسبت به گذشته به خود جلب کرده­ اند. دلیل اصلی این مساله، تغییر نگرش و دیدگاه متخصصین، سیاست­ گذاران و تصمیم­ گیران و عموم مردم به شهرها و زندگی شهری است. شهرها، محیط­ هایی فراتر از ساختمان ­ها و مردم به تنهایی هستند و تاثیر بسیار زیادی بر کیفیت زندگی انسان­ ها دارند. به همین دلیل، یکی از اهداف تعیین شده در میان اهداف توسعه پایدار که توسط سازمان ملل تعیین گردیده، “شهرها و جوامع پایدار  (هدف شماره ۱۱) است که تنها یک نمونه از دلایلی است که اهمیت این موضوع را نشان می­ دهد. امروزه مدیریت و برنامه­ ریزی شهری به یکی از چالش­های اصلی پیشروی مدیریان تبدیل شده است و استراتژی ها و برنامه­ های مختلفی برای حرکت به سمت شهرهای سالم­تر و پایدارتر پیشنهاد و به کار گرفته شده است که در ادامه به برخی از مهم ترین آنها بررسی شده اند.

در حال حاضر بهترین و مشهورترین شهرهایی که برای زندگی شناخته شده اند، آنهایی هستند که دارای فضاهای باز و سبز زیادی در خود هستند که نشان از اهمیت این فضاها در محیط های شهری دارد. از جمله مهم ترین آنها می توان به هایدپارک لندن، پارک مرکزی نیویورک، پارک حفاظت شده تیماه در سنگاپور، پارک فینیکس در دوبلین و … اشاره کرد. فضاهای باز در محیط های شهری مزایای زیادی از جمله ایجاد مراکز ورزشی و تفرحی، حفاظت از محیط زیست طبیعی، ایجاد فضای سبز و حتی مدیریت بهتر روان آب ها و … را به وجود می آورند. از این رو، در صورتی که سلامت شهر و مردم برای مسوولین آن اهمیت دارد باید در جهت گسترش فضای سبز قدم های موثری بردارند و آن را به عنوان یکی از عوامل کلیدی در برنامه ریزی ها و مدیریت شهری لحاظ کنند. علاوه بر موارد مطرح شده، امروزه دیدگاه نوین و کلی تری نیز در رابطه با فضاهای سبز مطرح شده است. این دیدگاه جدید که تمرکز اصلی آن بر روی سیاست گذاران و عموم مردم است، از فضاهای سبز به عنوان ابزاری مناسب جهت ایجاد شغل، توسعه جوانان، ارتقا سلامت عمومی و ایجاد جوامع سالم­تر نگاه می کند. به بیان دیگر، ایجاد فضاهای سبز بیشتر، مزایای زیادی را در پی خواهد داشت که منجر به رفع بسیاری از مشکلات می­شود. تا مادامی که شهرها در حال گسترش هستند، اهمیت به فضای سبز، ضروری است. ولی باید توجه داشت که اجرای این راهبرد به آسانی امکان پذیر نبوده و به خصوص یکی از چالش های اصلی پیش روی جوامع در حال توسعه است، چرا که این جوامع از نظر فضا و منابع و توسعه آنها با مشکلات زیادی رو به رو هستند.

یکی دیگر از استراتژی های مهم، کاهش استفاده از خودرو در شهر است. در طی چهار دهه گذشته، آلایندگی خودروها به شدت کاهش یافته است؛ بازهی سوخت دو برابر شده و امکان کاهش انتشار آلودگی ناشی از اگزوز خودروها تا حدود ۹۵% فراهم شده است. ولی با این وجود، همچنان بسیاری از کلان شهرها با مشکل آلودگی ناشی از خودروها رو به رو هستند. بنابراین به نظر می رشد به جای استراتژی خودروهای پاک، بهتر است به دنبال سیاست هایی بود تا استفاده از خودرو کاهش پیدا کند. چرا که در آن صورت، مشکل آلودگی شهرها به صورت موثرتری کاهش پیدا خواهد کرد. امروزه راهکارهای زیای برای کاهش استفاده از خودرو در شهرها، توسط کارشناسان ارائه شده است که امکان دستیابی به هدف شهرهای سالم تر و پایدارتر را بیش از پیش نوید می دهد. در مقاله بعدی، برخی از مهم ترین آنها بررسی و معرفی خواهند شد.

 منابع مورد استفاده:

https://www.theguardian.com/environment/2017/oct/16/our-cities-need-fewe.‎.‎.‎

http://www.hphpcentral.com/article/urban-planning-and-the-importance-of-.‎.‎.‎

تهیه کننده: ایمان درّی